De automatisering in de dagbladwereld, waarbij
lood verdrongen wordt door de elektronica, leidt
op dit ogenblik tot ingrijpende veranderingen,
zowel op technisch gebied als voor het grafisch personeel.
Het oude ambacht wordt meer en meer verdrongen door de computer.
Nog altijd begint het maken van een krant op de redactie,
waar de meeste artikelen worden geschreven.
Sedert de eeuwwisseling werden de teksten dan gezet
met behulp van de Linotype zetmachine,
waarin alle door zetter aangeslagen letters
onmiddelijk in loden regels worden gegoten
volgens een vernuftig gietprocedé, dat zich
voor een deel aan de waarneming onttrekt.
De gegoten regels worden automatisch tot kolommen gevormd.
Hoewel ook hier in de loop der tijd een automatisering
kwam met behulp van ponsbanden, moesten bijvoorbeeld
de grote kopletters nog altijd met de hand worden gezet.
De rangschikking van koppen, artikelen en foto's
in de pagina's gebeurt door de opmakers.
Deze bezitten een grote vaardigheid in het
snel lezen van teksten die in spiegelschrift en op de kop staan. 22
De correctie van ook maar één verkeerd gezette letter
vraagt de vervanging van minstens een hele regel.
Een in de computer gebrachte tekst kan met een druk
op een knop weer worden opgeroepen en aanvullingen,
opschuivingen of verbeteringen kunnen
met grote snelheid worden aangebracht.
De computer bestuurt een fotozetmachine,
die kolommen en teksten, waaronder ook
de kopregels, met een snelheid van 150 tekens
per seconde op fotografisch papier afdrukt.
De opmaker heeft alleen nog een mes nodig om de teksten
van het inmiddels gegomde fotopapier op de gewenste
plaatsen aan te brengen.
Uiteraard heeft de invoering van deze nieuwe techniek
gevolgen gehad voor de grafici van de oude school.
Voor sommigen betekende het vervroegde pensionering,
voor velen omscholing naar een nieuw grafisch beroep.
Nadat van elke complete pagina een fotonegatief is gemaakt
wordt dit langs fotografische weg overgebracht
op een laagje vloeibaar kunsthars.
Deze kunststof drukplaat wordt vervolgens gemonteerd op
één van de cilinders van de rotatiepers waarmee de krant gedrukt wordt.
Daar waar dagbladdrukkerijen in een overgangsfase verkeren
treft men kunststof en loden drukplaten
vaak nog naast elkaar op de cilinders aan.
Maar het lood zal binnen afzienbare tijd overal verdwijnen.
De fantastische snelheid van 60.000 kranten
per uur, waarmee deze pers een hele oplage in zeer
korte tijd eruit gooit, accentueert de betekenis
die de krantenwereld hecht aan snelheid.
Door de nieuwe elektronische zet- en opmaaktechnieken
zal het laatste nieuws nu nog sneller
bij de lezers kunnen zijn.